Hướng dẫn cách bày trí ban thờ gia tiên tại nhà

Hướng dẫn cách bày trí ban thờ gia tiên tại nhà và cách sắp xếp bộ đồ thờ đầy đủ hợp phong thủy là chủ đề được rất nhiều gia chủ quan tâm. Quan khảo sát thực tế, cũng như quá trình Đồng Đông Sơn lắp đặt đồ thờ tại nhà cho các gia chủ, chúng tôi gặp rất nhiều trường hợp các bác bày trí sai vị trí, không hợp phong thủy. Vậy hãy tham khảo ngay bài viết dưới đây để thực hành một cách đúng nhất.

Cách bày trí ban thờ gia tiên tại nhà

Tuy theo quy mô ngôi nhà và mức sống của gia chủ mà bàn thờ gia tiên lại có kích thước cũng như hình thức khác nhau. Nhưng vẫn cần phải tuân theo những quy tắc trong bài trí bàn thờ gia tiên như sau:

• Bát hương là vật phẩm không thể thiếu khi trưng bày bàn thờ gia tiên. Chất liệu của bát hương có thể làm bằng đồng hay sứ và được đặt trước bài vị tổ tiên, tượng thần phật. 
• Bát hương không nên quá đầy tro và thường xuyên rút bớt chân hương để bát hương được “thông thoáng”. Khi thắp hương thì chỉ thắp 1 hoặc 3 que.
• Bàn thờ là nơi thanh tịnh, chỉ nên cúng lễ hương hoa, trà quả,… Những ngày lễ tết nếu có cỗ mặn nên đặt tại chiếc bàn phụ phía trước và thấp hơn bàn thờ.

Bên cạnh đó, tùy vào điều kiện và diện tích bàn thờ mà gia chủ có thể bày trí các vật phẩm: lọ hoa, đôi nến, đỉnh trầm, đèn thờ, khung ảnh,…. Hai bên bàn thờ có thể treo hoành phi câu đối, cặp lục bình. Thực phẩm thờ cúng tránh đồ tươi sống, nên dùng đồ chay, hoa quả, bánh kẹo và với số lượng là số lẻ.

Sơ đồ bố trí bàn thờ gia tiên

Thông thường, bàn thờ được chia làm ba lớp. Lớp ngoài là nơi mọi người đến làm lễ, thường được đặt phản hoặc để trống nền nhà. Lớp giữa là lớp hương án, đặt bộ tam sự hay ngũ sự. Lớp trong cùng mới là nơi thờ tổ tiên, bên trên để khám sơn son, bài vị hay chân dung người quá cố. Cách bố trí bàn thờ tổ tiên được minh họa như hình dưới đây:

Khám thờ, ngai thờ

Khám thờ thường được làm bằng gỗ, trang trí hoa văn cầu kỳ với cấu tạo có phần cửa đóng mở, phía trong đặt linh vị, bài vị tổ tiên. Thông thường, khám thờ sẽ được đặt trong cùng, sát tường và đặc biệt sử dụng cho bàn thờ họ, bàn thờ thờ gia phả lâu đời.

Ngai thờ hay ỷ thờ là một vật thay thế cho khám thờ, sử dụng cho bàn thờ gia tiên tại gia đình. Bên trong ngai thờ đặt bài vị tượng trưng cho tổ tiên (còn gọi là thần chủ).

Khung ảnh thờ

Hình ảnh thờ của người mất trong gia đình được để trong khung ảnh và đăt tại 2 bên ngai thờ theo nguyên tắc Nam tả Nữ hữu. Tức là hình của người đàn ông sẽ đặt phía trái và người phụ nữ phía phải. Quy tắc này xét theo hướng từ phía bàn thờ nhìn ra.

Đèn thờ

Đèn thờ là vật thường được đặt ở giữa bàn thờ gần phía dưới chân khám thờ. Nên sử dụng đèn có độ sáng vừa đủ, mang sắc đỏ hoặc vàng yếu. 

Để an toàn, người ta thường sử dụng đèn điện thay vì đèn dầu như ngày xưa để đảm bảo đèn này luôn được cháy sáng.

Mua ngay cặp đèn thờ bằng đồng tại đây:

Bộ đỉnh hương

Bộ đỉnh hương (đỉnh đồng) không bắt buộc phải có trên bàn thờ. Bộ phận này được đặt ở phần chính giữa bàn thờ, trước đèn thái cực. Dùng để đốt trầm trong các dịp lễ, giúp không gian thờ cúng thêm trang trọng, thẩm mỹ. 

Bộ đỉnh hương gồm 3 phần là:

• Lư đồng ở trung tâm 

• Hai nến đồng hoặc hai con hạc hai bên. 

Bình hoa và mâm bồng

Bình hoa và mâm quả được sắp xếp theo nguyên tắc  bình hoa cắm bên phải, còn mâm ngũ quả sẽ đặt bên trái của bàn thờ theo hướng người khấn nhìn vào.

Với hoa, ngày thường có thể sử dụng hoa giả hoặc hoa tươi. Những ngày lễ, tết thì chỉ được dùng hoa tươi. Những loại hoa được sử dụng phổ biến trong lễ tết là hoa cúc, hoa huệ, hoa lay ơn hay hoa đào, hoa mai,…

Mâm quả sử dụng quả tươi, chín, mới như chuối, bưởi, lê, quýt,…Không nên thắp hương quả mọc sát đất, quả có gai sắc nhọn, quả có mùi nồng, chua, đắng hay bị méo mó sẽ bất kính. 

Xem ngay đôi lục bình bằng đồng tại đây

Cặp chân nến

Dân gian quan niệm, Thái Cực sinh Lưỡng Nghi nên bàn thờ cần có hai cây đèn hoặc nến, lưng chừng thân có vành rộng ra gọi là đĩa đèn, được đặt ở hai bên góc ngoài bàn thờ. Từ trong nhìn ra, bên trái tượng trưng cho mặt trời, còn bên phải tượng trưng cho mặt trăng. 

Ngày nay, có thể thay thế cặp chân nến bằng đèn điện có hình dáng tương tự.

Xem thêm những mẫu chân nến hoa văn đẹp Tại đây

Bát hương

Một bộ phận quan trọng nhất của bàn thờ gia tiên đó chính là bát hương, tượng trưng chi tinh tú. Đây là nơi chủ nhà thắp nhang tưởng nhớ người đi trước. Bát hương chỉ trở thành vật linh thiêng của mỗi gia đình sau khi được thực hiện nghi thức bốc bát hương. Trên bát hương có cây trụ để cắm hương vòng (tượng trưng cho vũ trụ). Vị trí bát hương trên bàn thờ gia tiên nằm ở phía ngoài, ngay trước đèn thái cực hay đỉnh đồng.

Số lượng bát hương ngày xưa là số lẻ, thường là 3 bát để thờ Thổ Công, thờ Gia Tiên và thờ Bà Cô – Ông Mãnh (những con cháu trong nhà chết yểu, chưa dựng vở gả chồng, gặp giờ linh trở nên linh thiêng). Thứ tự đặt bát hương từ phải qua trái là:

• Bát hương thờ Gia Tiên

• Bát hương thờ thần linh (bát hương to nhất)

• Bát hương thờ Bà Cô – Ông Mãnh

Khi thắp hương thì thắp tại bát hương Thổ Công trước rồi đến Gia Tiên và bà Tổ Cô. Khi khấn chúng ta cũng khấn Thổ Công trước. Nhiều gia đình tối giản chỉ còn 1 bát hương chính để ở giữa bàn thờ. Tuy được cho là không nên do Thổ Công là các vị thần không thể thờ chung với các vong linh của Gia Tiên và Tổ Cô. Nhưng nếu thờ một bát nhang mà gia đình vẫn êm ấm, làm ăn phát đạt thì bạn có thể giữ nguyên

Chén nước

Chén nước được đặt ngoài cùng của bàn thờ, trước bát hương. Chén nước được dùng để đựng rượu hoặc nước thanh khiết trong mỗi dịp cúng kiếng, thắp hương. Thường sử dụng số lượng là 3 hay 5 chén nước để đặt trên bàn thờ.

Trên đây Đồng Đông Sơn đã gợi ý bày trí ban thờ một cách đơn giản và chi tiết nhất. Quý gia chủ có thể tham khảo và áp dụng. Tuy nhiên ở mỗi vùng miền không tránh khỏi được phong tục và các trang trí ban thờ khác nhau nên sẽ có một số chi tiết khác. Để được tư vấn cụ thể hơn cách bày trí và chọn đồ thờ phù hợp gia chủ vui lòng liên hệ hotline/zalo: 0815.001.440

Thông tin liên hệ:

Đồng Đông Sơn - Lưu Phong Tục Đất Việt

Hotline: 0815.001.440

Fanpage: https://www.facebook.com/thoikydodong

Website: https://dongdongson.vn/

Showroom 1: Đại Bái - Gia Bình - Bắc Ninh

Showroom 2: TT.Lâm - Ý Yên - Nam Định

Showroom 3: 36 Cao Sơn, phường An Hưng, TP.Thanh Hóa